Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι πυροσβέστες κατά την εργασία τους πηγάζουν από τη δουλειά τους. Πρόκειται για επικινδυνότητες που σχετίζονται αφενός με τα περιβάλλοντα στα οποία επιχειρούν κι αφετέρου με τις εργασιακές συνθήκες με τις οποίες εργάζονται, προκαλώντας άμεσες, σαφείς και μετρήσιμες επιβαρυντικές επιπτώσεις στην υγεία τους, σωματικά και ψυχικά. Ως προς τα περιβάλλοντα εργασίας, είναι αυταπόδεικτο ότι οι πυροσβέστες εκτίθενται συστηματικά σε συνθήκες όπου επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες, αυξημένη περιεκτικότητα τοξικών υλικών, έντονες συνθήκες στρες και σωματικής κόπωσης. Η έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες για την υγεία των πυροσβεστών ισχύει και σε συνθήκες πλημμυρών, σεισμών κ.α.
Η οργάνωση της εργασίας σε βάρδιες διαταράσσει την ομαλή κοινωνική ζωή των πυροσβεστών, καθώς η επάνοδος σε «κανονικούς» ρυθμούς μετά από το ωράριο εργασίας απαιτεί χρόνο ψυχολογικής επανένταξης στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή μετά από τη βάρδια, κάτι που δεν είναι πάντα εφικτό, ειδικά μεταξύ επαναλαμβανόμενων βαρδιών ή και πρόσθετης εργασίας. Μάλιστα, η συστηματική απώλεια ύπνου ή οι ακανόνιστοι ρυθμοί του επηρεάζουν τον κιρκάδιο κύκλο και οδηγούν σε σειρά προβλημάτων υγείας, ψυχοπνευματικά, καρδιαγγειακά κ.ά. Επιπλέον, οι πυροσβέστες συστηματικά καλούνται να διαχειριστούν καταστάσεις έντονης ψυχικής φόρτισης, με βίαιο περιεχόμενο και σκληρές εικόνες, κάτι που αναπόδραστα οδηγεί σε ανάγκη ψυχολογικής στήριξης ή και θεραπείας σε περιπτώσεις τραυματικών καταστάσεων, όπως η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD).
Με βάση τα ευρήματα των τελευταίων επιστημονικών ερευνών, έννοια κλειδί για τις βλάβες στην υγεία των πυροσβεστών είναι η «συσσώρευση»: Η περιστασιακή έκθεση στον καπνό και τους λοιπούς βλαβερούς παράγοντες μπορεί να μην προξενήσει άμεσα σημαντικές ζημιές, όμως η επαναλαμβανόμενη σε βάθος του εργασιακού βίου έκθεση στις συνθήκες αυτές είναι πλέον απολύτως βέβαιο ότι θα οδηγήσει (μεταξύ άλλων) σε σοβαρά μυοσκελετικά προβλήματα, καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκινογενέσεις. Οι αποδεδειγμένοι, πλέον, παράγοντες αυτοί είναι που οδήγησαν το 2022 τον Διεθνή Οργανισμό για την Ερευνα του Καρκίνου (IARC), στην απόφαση να κατηγοριοποιήσει την επαγγελματική έκθεση των πυροσβεστών σε «αποδεδειγμένα καρκινογόνα για τους ανθρώπους». Σύμφωνα με όλες τις έρευνες, στους πυροσβέστες παρατηρούνται σημαντικά αυξημένοι θάνατοι (σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό) από καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνους, ενώ επιπλέον παρατηρούνται υψηλές συχνότητες διαζυγίων, οικογενειακών και κοινωνικών προβλημάτων.
Είναι προφανές πως τόσο πολύπλευροι και σημαντικοί κίνδυνοι δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με αποσπασματικά μέτρα αναγνώρισης μίας μόνο όψης τους ή, ακόμη χειρότερα, χωρίς προληπτικά μέτρα!
Για την πραγματική αντιμετώπιση όλων των όψεων του επαγγελματικού κινδύνου που είναι δεμένος με τις πυροσβεστικές δραστηριότητες απαιτούνται παρεμβάσεις που σχετίζονται με:
Μέσα: Ειδικά οχήματα απολύμανσης, συχνή αλλαγή Μέσων Ατομικής Προστασίας, ειδικές εγκαταστάσεις με διαθέσιμα πλυντήρια, ντους, χώρους αξιοπρεπούς ανάπαυσης τόσο στα συμβάντα όσο και στην υπηρεσία.
Χρόνο: Αυστηρός προγραμματισμός χρόνου εργασίας και ανάπαυσης τόσο κατά την αντιμετώπιση των συμβάντων όσο και στην υπηρεσία.
Προσωπικό: Ο σταθερός προγραμματισμός του χρόνου απαιτεί προσωπικό που θα εναλλάσσεται σε καθήκοντα και ανάπαυση. Το ζήτημα των κενών θέσεων στο προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος αφορά στο πόσοι επιπλέον με μόνιμη και σταθερή σχέση εργασίας πυροσβέστες χρειάζονται, ώστε όλοι να εργάζονται καθορισμένο χρόνο με στόχο να μειώνεται η έκθεσή τους στους επαγγελματικούς κινδύνους. Η έλλειψη προσωπικού υπονομεύει τις δυνατότητες πρόληψης και προστασίας από επαγγελματικές ασθένειες και εργατικά ατυχήματα.
Ιατρικές Παροχές: Στελέχωση των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών με τον απαραίτητο αριθμό ιατρών εργασίας για την καταγραφή, αναγνώριση και μελέτη των επαγγελματικών ασθενειών ως κομβικά στοιχεία για την πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου. Για στοχευμένους προληπτικούς υγειονομικούς ελέγχους, ευρύτερη ιατρική αντιμετώπιση, που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την έγκαιρη διάγνωση που θα οδηγήσει στην κατάλληλη και έγκαιρη θεραπεία του καρκίνου και των άλλων επαγγελματικών ασθενειών. Ετήσιοι, πλήρεις προληπτικοί ιατρικοί έλεγχοι και διατήρηση πλήρους ατομικού ιστορικού, υπό την επίβλεψη ειδικών ιατρών με εξατομικευμένες παρεμβάσεις για κάθε υπάλληλο.
Εκπαίδευση: Συστηματική εκπαίδευση και επανεκπαίδευση του προσωπικού, κάτι που δεν μπορεί να εξασφαλιστεί ειδικά για το προσωπικό με ελαστικές σχέσεις εργασίας.
Εργασιακά / συνταξιοδοτικά δικαιώματα: Λόγω του φθοροποιού, ανθυγιεινού και επικίνδυνου επαγγέλματος του πυροσβέστη, η συνταξιοδότηση για τους άντρες πρέπει να είναι στα 55 έτη και στις γυναίκες στα 50. Η αναγνώριση αυτού του χαρακτήρα καθιστά αναγκαία, πέρα από εξειδικευμένα προληπτικά μέτρα για την αντιμετώπιση του επαγγελματικού κινδύνου, διασφάλιση μειωμένης έκθεσης με χαμηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, ημερήσιο εργάσιμο χρόνο, άδειες μέσα στο έτος κ.λπ.
Πλήρης Ασφαλιστική Κάλυψη και Αποζημίωση των θυμάτων από όλες τις επαγγελματικές ασθένειες και τα εργατικά ατυχήματα: Διασφάλιση δωρεάν και με ευθύνη του κράτους του συνόλου των θεραπευτικών παρεμβάσεων που μπορεί να κριθούν απαραίτητες. Αποζημίωση και διασφάλιση των θυμάτων του επαγγελματικού κινδύνου (επαγγελματικών ασθενειών, εργατικά ατυχήματα, χρόνιες αναπηρίες).
Φυσικά, όλα αυτά αποτελούν κόστος για το κράτος, που συνειδητά επιλέγει να μην αναλάβει, όπως κάνει σε μια σειρά άλλων εργασιακών κλάδων του δημοσίου τομέα (εργαζόμενοι στην καθαριότητα, στην Υγεία κ.λπ.). Η κατεύθυνση αυτή εξυπηρετεί τη βασική αποστολή του σημερινού αντιλαϊκού κράτους, που είναι η χρηματοδότηση των επιχειρηματικών ομίλων και όχι η εξασφάλιση των λαϊκών αναγκών. Είναι ενδεικτικό ότι μέσα στα 2 δισ. ευρώ που δίνει η κυβέρνηση μέσω του ΑΙΓΙΣ για εξοπλισμό της Πολιτικής Προστασίας, περιλαμβάνονται μόνο λίγες χιλιάδες στολές που δεν καλύπτουν ούτε την απαραίτητη ανανέωσή τους από το σημερινό προσωπικό!
Ταυτόχρονα, μέσα από αλλεπάλληλους νόμους που ψηφίζουν διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις, χαλαρώνουν τις υποχρεώσεις των ιδιωτών εργοδοτών για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων και διαλύουν τους κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Ποιο είναι το αποτέλεσμα; Ένας εργαζόμενος νεκρός στη χώρα μας κάθε 3 μέρες! Χιλιάδες είναι οι σακατεμένοι!
Στην ίδια ρότα κινούνται όλοι οι τελευταίοι νόμοι «εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης» του Πυροσβεστικού Σώματος που όχι απλώς δεν αντιμετώπισαν τα προβλήματα αυτά, αλλά τα επιδείνωσαν παίρνοντας μέτρα (όπως οι αλλεπάλληλες προληπτικές επιφυλακές που έχουν διαλύσει κάθε έννοια προγραμματισμού του εργασιακού χρόνου, η συστηματική αποστέρηση ανάπαυσης, η χωρίς μέγιστο χρονικό όριο εμπλοκή σε συμβάντα κ.λπ.) που εντείνουν την έκθεση των πυροσβεστών σε όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την υγεία τους.
Κατά μία έννοια η υφιστάμενη νομοθεσία …σκοτώνει τους πυροσβέστες!
Υπό το πρίσμα των παραπάνω, η πρόταση που κατέθεσε η κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΥΠΣ στο υπουργείο Εργασίας για την αναγνώριση μορφών καρκίνου ως επαγγελματική ασθένεια πρέπει να συναντήσει την αντίδραση των πυροσβεστών αφού:
Περιορίζει την αναγνώριση των επαγγελματικών ασθενειών αποκλειστικά σε ορισμένες μορφές καρκίνου.
Δεν κάνει την παραμικρή αναφορά σε δυνατότητες και μέτρα πρόληψης που δεν αξιοποιούνται σήμερα!
Θέτει απαράδεκτα κριτήρια, περιορίζοντας τις μορφές καρκίνου που θα τύχουν μέριμνας σε μόνο 6, ενώ ο IARC του ΠΟΥ αναφέρει 11 αφήνοντας ανοιχτό η επιστημονική έρευνα να αναδείξει και άλλες.
Θέτει ως προϋπόθεση συγκεκριμένα χρόνια υπηρεσίας και όρια για μετά τη λήξη της ενεργού υπηρεσίας, ενώ ο IARC επισημαίνει ότι η εμφάνιση καρκίνου μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή στον βίο του εργαζομένου που έχει εμπλακεί σε πυρόσβεση.
Η συνολική λογική της πρότασης, που αφορά μέτρα μόνο μετά τον θάνατο του συναδέλφου, δεν εξασφαλίζει την ανανέωση της σύμβασης των πυροσβεστών με ελαστικές μορφές απασχόλησης (εποχικοί, ΕΜΟΔΕ, ΠΕΘ) αν εμφανίσουν καρκίνο ή άλλη επαγγελματική ασθένεια. Δεν προτείνεται κανένα μέτρο διασφάλισης των εθελοντών πυροσβεστών.
Η αντιμετώπιση του επαγγελματικού καρκίνου, ο οποίος σχετίζεται κυρίως με τη δερματική απορρόφηση των καρκινογόνων ουσιών που περιέχει ο καπνός των πυρκαγιών, σύμφωνα με τις διεθνείς μελέτες απαιτεί προληπτικά κατ’ ελάχιστο μια σειρά Μέσων Ατομικής Προστασίας, υποδομών και διαδικασιών όπως αναλώσιμα, δεύτερα σετ στολών, επαγγελματικά πλυντήρια, διαδικασίες απολύμανσης στο πεδίο, διαχωρισμός «ζωνών υγιεινής» στις πυροσβεστικές εγκαταστάσεις, υποχρεωτική ελάχιστη ανάπαυση 12 ωρών.
Οι πυροσβέστες δεν ξεχνούν ότι έχουν αναλάβει μια σημαντική και δύσκολη αποστολή, όμως αυτό δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την Πολιτεία, που πρέπει να παρέχει όλα τα απαραίτητα μέσα για να διασφαλίσει τη μείωση των συνεπειών αυτής της ιδιαίτερης και υψηλής κοινωνικής αποστολής που πολλοί πυροσβέστες (στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως) έχουν πληρώσει με τη ζωή τους.
Στον 21ο αιώνα δεν μπορεί να θεωρείται ο θάνατος των πυροσβεστών αναπόφευκτος, ούτε η καθημερινή έκθεσή τους σε επαγγελματικές ασθένειες! Υπάρχουν όλα τα επιστημονικά και τεχνικά εργαλεία, για να προληφθούν οι βλαβερές συνέπειες της εργασίας μας. Χρειάζεται όμως συνολική αντιμετώπιση και έγκαιρη δράση.
Όπως είναι γνωστό, η Κεντρική Επιτροπή και η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ διοργάνωσαν εκδήλωση με θέμα: «Οι θέσεις του ΚΚΕ για την αντιπυρική προστασία» στις 29 Απρίλη, στην Αίθουσα Γερουσίας της Βουλής. Στην εκδήλωση μίλησε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας. Επίσης, κατατέθηκε Ερώτηση προς την κυβέρνηση για την αναγκαιότητα λήψης άμεσων μέτρων για την αντιπυρική περίοδο 2026 και την υπέγραψε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ και σύσσωμη η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ. Στην Ερώτηση το ΚΚΕ πρότεινε την άμεση υλοποίηση είκοσι προτάσεων με σκοπό τις πραγματικές ανάγκες προστασίας της ζωής και της λαϊκής περιουσίας του λαού μας, των δασών, του περιβάλλοντος από τις δασικές πυρκαγιές. Ηδη έχουν ξεσπάσει πυρκαγιές και μάλιστα ορισμένες από αυτές κοντά σε μεγάλες πόλεις, όπως οι πυρκαγιές στο Ωραιόκαστρο της Θεσσαλονίκης και στον Ασπρόπυργο, με έναν νεκρό και πολυεγκαυματίες. Τα γεγονότα επιβεβαιώνουν τις εκτιμήσεις του ΚΚΕ, καθώς και την αναγκαιότητα λήψης άμεσων μέτρων, όπως τόνισε χαρακτηριστικά ανάμεσα στα άλλα στην ομιλία του στη Βουλή και ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ:
«Μπροστά στις μεγάλες καταστροφές που προκαλεί η πολιτική της κυβέρνησης, μόνο ο λαός μπορεί να υπερασπιστεί τη ζωή και την προκοπή του.
Η δικαιολογημένη οργή και αγανάκτηση, τόσο από τις καταστροφές που προκαλεί η πολιτική της κυβέρνησης, όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, μπορεί και πρέπει να γίνει η οργανωμένη δράση, η συμμετοχή στον αγώνα. Για να ξεμπερδέψει ο λαός, όχι μόνο από μία ακόμα αντιλαϊκή κυβέρνηση, αλλά συνολικά με όλο το σάπιο κράτος και το εκμεταλλευτικό σύστημα των πολέμων, της ακρίβειας και των καταστροφών.
Η πραγματική διέξοδος για τον λαό και τους πυροσβέστες, βρίσκεται σε μία ριζικά ανώτερη μορφή οργάνωσης της οικονομίας και της κοινωνίας. Στην εργατική – λαϊκή εξουσία, με το ξερίζωμα του καπιταλιστικού κέρδους.
Στον σοσιαλισμό μπορούν πραγματικά να ληφθούν υπόψη συνδυασμένα οι επιπτώσεις κάθε δραστηριότητας στο περιβάλλον και συνολικά οι ανάγκες του ελληνικού λαού. Για να υπάρχει κεντρικός επιστημονικός σχεδιασμός στο έδαφος της κοινωνικής παραγωγής, απαλλαγμένης από την εμπορευματοποίηση της γης, του νερού, της Ενέργειας και των φυσικών πόρων. Σε αυτά τα πλαίσια μπορεί να εξασφαλιστεί μια σχετικά ισόρροπη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και την κάλυψη των σύγχρονων αναγκών.
Σε αυτόν τον αγώνα για ένα ευτυχισμένο σήμερα και αύριο για όλους και όλες, σας καλούμε να συμπορευθείτε όλοι και όλες πιο αποφασιστικά, πιο σταθερά και μάχιμα, με το ΚΚΕ».
