Ενώ η φωτιά στην περιοχή Τραπεζίτσα της Κόνιτσας συνεχίζει να καίει από τις 31 Αυγούστου, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς, κατά την επίσκεψή του στην Κόνιτσα, επιχείρησε να συγκαλύψει τις κυβερνητικές ευθύνες για την έλλειψη ουσιαστικών μέτρων πρόληψης και τις μεγάλες ελλείψεις προσωπικού και μέσων στις Δασικές και Πυροσβεστικές Υπηρεσίες της Ηπείρου. Την ίδια στάση κράτησε και στις επανειλημμένες ερωτήσεις του ΚΚΕ για την άμεση ενίσχυση του Πυροσβεστικού Σώματος και ιδιαίτερα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κόνιτσας.
Όμως η ίδια η εικόνα της φωτιάς, που καίει για τόσες ημέρες σε περιοχή ιδιαίτερης οικολογικής αξίας και ενταγμένη στο δίκτυο Natura, αποκαλύπτει την πραγματικότητα: το δάσος είχε για χρόνια αφεθεί στην τύχη του. Χωρίς τους αναγκαίους καθαρισμούς, χωρίς διαχείριση της καύσιμης ύλης και χωρίς επαρκείς ζώνες προστασίας, επιβεβαιώνεται για ακόμη μία φορά η φράση «τα δάση καίγονται… τον χειμώνα». Άλλος ένας παράγοντας που συνέβαλε σ΄αυτή την απαράδεκτη κατάσταση είναι το κτύπημα της κτηνοτροφίας και η απαγόρευση της βόσκησης.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στα έργα του προγράμματος Antinero. Ας μας πει, λοιπόν, ποιο ποσοστό της συνολικής έκτασης που έχει ανάγκη καθαρισμού έχει πράγματι καθαριστεί. Γιατί αυτό που είδαν οι δασοκομάντος στο πεδίο ήταν διαφορετικό: τα πόδια τους βυθίζονταν μέχρι το γόνατο στη βιομάζα και τη «σαβούρα» που είχε συσσωρευτεί για χρόνια.
Οι καθαρισμοί, ιδιαίτερα στο εσωτερικό του δάσους, όπου συγκεντρώνεται η καύσιμη ύλη και αναπτύσσονται τεράστιες θερμοκρασίες, είναι καθοριστικοί για την αντιπυρική προστασία. Η ανεπάρκειά τους δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από τις κυβερνητικές εξαγγελίες. Την ίδια στιγμή, τα έργα αυτά ανατέθηκαν σε εργοληπτικές εταιρείες, με κατάτμηση και ουσιαστικά μέσω απευθείας αναθέσεων. Ούτε το δύσβατο και δυσπρόσιτο ανάγλυφο της περιοχής μπορεί να αποτελεί δικαιολογία. Ακριβώς αυτές οι ιδιαίτερες συνθήκες έπρεπε να έχουν ληφθεί υπόψη στον αντίστοιχο σχεδιασμό της πρόληψης και της πυρόσβεσης.
Γιατί δεν αξιοποιούνται, για παράδειγμα, οι συμπολίτες μας υλοτόμοι, που γνωρίζουν το συγκεκριμένο δάσος και το ανάγλυφο της περιοχής; Τους συναντήσαμε στη φωτιά, κατά την επίσκεψη κλιμακίου του ΚΚΕ με επικεφαλής τον βουλευτή Ν. Έξαρχο, να προσφέρουν τη βοήθειά τους. Την ίδια ώρα, αναγκάζονται να αναζητούν μεροκάματο σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, αντί να εντάσσονται σε ένα οργανωμένο σχέδιο δασοπροστασίας.
Η κατάσταση αυτή είναι αποτέλεσμα της διαχρονικής πολιτικής του διαχωρισμού της πρόληψης από την κατάσβεση, που ξεκίνησε το 1998 με τη μεταφορά της αρμοδιότητας κατάσβεσης από τη Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική. Μια πολιτική που εφαρμόστηκε από όλες τις κυβερνήσεις και οδήγησε στην υποστελέχωση και απαξίωση των Δασικών Υπηρεσιών.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η χρηματοδότηση για έργα δασοπροστασίας σε ολόκληρη τη χώρα για την περίοδο 2024-2026 δεν ξεπέρασε τα 2 εκατομμύρια ευρώ, ενώ μόνο τα έργα του Antinero στην περιοχή μας κόστισαν περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ.
Την ίδια στιγμή, σοβαρές είναι οι ελλείψεις και στην Πυροσβεστική Υπηρεσία, στην Κόνιτσα και συνολικά στην Ήπειρο. Η κυβέρνηση προσπαθεί να τις καλύψει με μετακινήσεις πυροσβεστών από άλλες περιοχές της χώρας, όπως έγινε και στην αντιμετώπιση της συγκεκριμένης φωτιάς, επιβαρύνοντας το προσωπικό με εξοντωτικές συνθήκες εργασίας και διαβίωσης.
Σημαντική ήταν η συμβολή των εθελοντών, ιδιαίτερα της νεολαίας της περιοχής και του Ορειβατικού Συλλόγου, που από την πρώτη στιγμή συνέβαλαν με διάφορους τρόπους στην αντιμετώπιση της φωτιάς.
Αυτή η διαχρονική πολιτική έχει ήδη οδηγήσει, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η αντιπυρική περίοδος, σε δέκα νεκρούς —τρεις πυροσβέστες, δύο μέλη πληρώματος ελικοπτέρου και πέντε πολίτες—, εννιά πολίτες εγκαυματίες και περισσότερα από 300.000 στρέμματα καμένης γης στα διάφορα πύρινα μέτωπα και συμβάντα σε όλη την χώρα.
Το δάσος δεν είναι εμπόρευμα
Η βασική αιτία του προβλήματος βρίσκεται στην αντιμετώπιση του δάσους ως εμπορεύματος και όχι ως λαϊκής περιουσίας. Για αυτό δίνουν την διαχείριση και εκμετάλλευση της κρατικής δασικής περιουσίας σε επιχειρηματικά συμφέροντα του κλάδου του ξύλου.
Γι’ αυτό και οι αναγκαίες δαπάνες για την προστασία των δασών αντιμετωπίζονται ως «κόστος» που δεν χωρά στις «δημοσιονομικές αντοχές» της χώρας.
Την ίδια στιγμή, όμως, υπάρχουν δισεκατομμύρια για στρατιωτικές δαπάνες του ΝΑΤΟ και εξοπλιστικά προγράμματα, ενώ η χώρα διαθέτει φρεγάτες, πυροβολαρχίες, ελικόπτερα και στρατιωτικό προσωπικό για τις ανάγκες του ΝΑΤΟ και την προστασία εφοπλιστικών συμφερόντων. Ακόμη και πυροσβέστες στέλνονται εκτός συνόρων, όπως στη Λετονία.
Υπάρχει άλλος δρόμος. Ένας δρόμος όπου κριτήριο δεν θα είναι το κέρδος από την εκμετάλλευση των δασών, αλλά η προστασία τους ως λαϊκής περιουσίας.
Να πάρουμε την προστασία του δάσους στα χέρια μας
Να αγωνιστούμε μέσα από τα σωματεία και τους μαζικούς φορείς:
- Για την κατάργηση του πλαισίου για τα δάση και τη χρήση γης, που υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου και τις κερδοφόρες επιδιώξεις του.
- Για την άμεση εκπόνηση των απαραίτητων μελετών και την υλοποίηση των αναγκαίων δασοτεχνικών έργων διαχείρισης και αντιπυρικής προστασίας.
- Για την ουσιαστική ενίσχυση των Δασικών και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών, με προσλήψεις του αναγκαίου μόνιμου προσωπικού όλων των ειδικοτήτων και μονιμοποίηση των εργαζομένων με άλλες εργασιακές σχέσεις, ώστε να καλύπτονται οι πραγματικές ανάγκες.
- Για προσωπικό κατάλληλα εκπαιδευμένο, με βάση την επιστήμη των δασικών πυρκαγιών και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιοχής.
- Για την εξασφάλιση όλων των αναγκαίων μέσων, υποδομών και της απαιτούμενης χρηματοδότησης από τον κρατικό προϋπολογισμό.
ΚΟΝΙΤΣΑ, 16/9/2026
ΚΟΒ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΤΟΥ ΚΚΕ
